غرفهی آخر- ژوئن 2005

نگاهي به شعرهاي زيبا كرباسي *

 

شهرنوش پارسي پور

 

كژدم در بالش ، انتشارات مركز كتاب، لندن، 1376

با ستاره اي شكسته بر دلم ، نشر باران، سوئد، 1378

 

در سفر سوئد غنيمتي بود ديدار زيبا كرباسي، روشنك بي گناه و ساقي قهرمان، سه شاعره جوان ايراني كه براي شعرخواني از لندن، بوستون و تورنتو به استكهلم آمده بودند. شعر گفتن آنهم در ديار غربت بايد دل شير بخواهد. شاعر طبيعتاً لحظه هاي فرهنگي كشورش را بايد زندگي كند تا بتواند به غنايي در زبان برسد. اما اين شاعره هاي جوان نشان دادند كه اگرچه در غربت، اما همچنان به زبان فارسي وفادارند و نه تنها وفادارند بلكه به آن دلبسته هستند و حرفي دارند كه به زحمت گفتنش مي ارزد. البته بدبختانه مجموعه اشعار روشنك بيگناه و ساقي را در دست ندارم. اما اين دو مجموعه از زيبا كرباسي پيش رويم است، گرچه خوب به خاطر دارم كه او سه مجموعه از اشعارش را به من هديه كرد، كه متأسفانه هرچه ميگردم مجموعه سوم را پيدا نميكنم. به همين دو بسنده ميكنم.

چنان كه اسماعيل خويي، شاعر بسيار خوب ايراني در مقدمه "كژدم در بالش" توضيح ميدهد؛ شاعر جوان ما كه هنوز به مرز سي سال نرسيده است كار خود را از كودكي آغاز كرده است. او از محضر شهريار، شاعر بزرگ ايران فيض برده و اشعاري در سبك كلاسيك ماقبل نيمايي هم دارد، كه البته در آخر كتاب نمونه هايي از آنها را به دست داده است. البته من شاعر نيستم، اما هميشه فكر ميكنم شاعراني كه در سبك نيمايي و يا سبك هاي بعد از او شعر ميگويند نخست بايد با قواعد كلاسيك شعر آشنا باشند و حداقل مجموعه كوچكي از اين نوع اشعار را گرفته باشند. مسئله اين نيست كه آنها را چاپ بكنند، اما مسئله اين است كه شاعر بايد اول قواعد را بشناسد، بعد اگر خواست ميتواند آنها را بشكند و به هر سبكي كه دلش خواست شعر بگويد. زيبا كرباسي نمونه اي از اين نوع شاعران است. دوبيتي از يكي از غزل هاي او چنين آغاز ميشود:

 

عاشقم، عشق يار ميخواهم      عشق را بي قرار ميخواهم

تــا برهنــه شــوم ز تاريـكي      عشق خورشيدوار ميخواهم

 

غزل كاملا تابع قواعد شعري است، زيبا هم هست.

اما زيبا كرباسي شاعر لحظههاست. توصيف هاي بسيار زيبايي از آناتي دارد كه از نظر زماني كوتاه و اما در ياد مانا هستند:

 

گذشتنت از من

           گذر آتش است

                       از كاه:

تو ميگذري و

            من ...

                     آه !

 

زيبا نام اين دسته از اشعارش را آهواره ها گذاشته است كه نام گذاري درستي است. اما او تنها به اشكال كوتاه گفتار بسنده نميكند. در بسياري از اشعارش به مفاهيمي ميپردازد كه گسترده تر و عميق ترند. اينجا مانده ام شعر زيباي "خفقان" را بازنويسي كنم و يا "مرا ممنوع ميداري" كه با آرزوي آزادي فرج سركوهي سروده شده است. البته سركوهي آزاد شد، اما اين شعر هم براي خودش نمونه خوبي از كارهاي زيبا كرباسي است:

 

و مرا ممنوع ميداري

                از رنگ و زيبايي:

تاريك ميخواهي جامه ام را

                         آسمانم را،

                               جهانم را؛

و سزاوار ظلمتم ميداني:

چرا كه،

      هزاره ها پيش ،

راز زيبايي خدايت را

                   كه در دل سرخترين سيبش نهان كرده بود،

                                                           چيدم؛

و رنج آوارگي را

             نيز به جان خريدم .

تو،

   اما،

     آنقدر ابلهي كه به ياد نداري

درخت

    درخت ممنوع بود؛

و نمي بيني

        بر گونه هايم

 هنوز برق ميزند

           سرخي سيب؛

و همچنان،

همچنان،

     ممنوعم ميداري

                  از رنگ و زيبايي!

 

بدين ترتيب زيبا كرباسي نشان ميدهد كه در عين جواني به نوعي از فلسفه هستي دست يافته است كه به او شخصيت مستقلي ميبخشد. او گويي ديگر بي نياز از آن است كه به عنوان يك شاعر جوان دست به كار تقليد از شاعران ديگر شود. البته حالا بايد صبر كنيم و ببينيم كه چرخ زمان چه در آستين دارد و زيبا در اين چرخش به كجا خواهد رسيد و چگونه كارش را پي خواهد گرفت. اين مختصر را با شعري از مجموعه با ستاره اي شكسته بر دلم به پايان ميرسانم:

 

غزلواره (59)

 

برگونه هايم دو بوسه مينهي،

                       نرم تر از آه :

دو پروانه

       روي گونه هايم

                   سبك تر از نگاه .

و آهسته بدرود ميگويي.

من مي مانم و

           اتاقي كه بوي تو را دارد.

بوي تو مي آيد و

               پشتم تير ميكشد؛

و دانه هاي عرق

             از شانه هايم

                       مي چكد.

من و بسترم تب ميكنيم .

بازوانم را دور بالش ميپيچم

و چهره ام را بر آن ميفشارم :

بال پروانه ها

         روي گونه هايم

                       مي ماسد؛

و از گرماي تنم

              بالشم

 

                 تر ميشود،

                    كبوتر ميشود،

                              ميپرد؛

و در بسترم

        يك بغل

              پر ميماند.

يادم نرود:

چند پر ميان دفترم بگذارم:

شعرهاي عاشقانه فردا را ...

 

* برگرفته از نشریهی مکث، شمارهی 11، زمستان 1379، ص 92.

 

بالای صفحه

2005 by Maliheh Tirehgol. 
To Editor: ghorfeh@mtirehgol.com For Technical Support: techsup@mtirehgol.com
This page was last updated on 09/16/2016 .